Ngành kiểm toán: “Khó nhất vẫn là nhân lực”

Ngành kiểm toán Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực đạt trình độ quốc tế.

Xung quanh vấn đề này, 6PG88VN đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Văn Mai, Chủ tịch Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam, Vụ trưởng Vụ Chế độ kế toán - kiểm toán (Bộ Tài chính).

Ngành kiểm toán Việt Nam đang ở mức nào so với thế giới, thưa ông?

Ngành kiểm toán ở Việt Nam vẫn được xem là ngành khá mới và còn non trẻ. Vì vậy cũng thật khó để đánh giá kiểm toán Việt Nam đang đạt đến trình độ nào so với thế giới.

Tuy nhiên, với những gì chúng ta đang có thì có thể khẳng định là ngành kiểm toán của chúng ta phát triển rất nhanh chóng. Nguồn nhân lực kiểm toán Việt Nam chưa phải là giỏi nhưng cũng không phải là quá kém so với các nước trong khu vực. Vấn đề quan trọng là trình độ phát triển của ngành kiểm toán có phù hợp với thị trường hay không.

Hiện ở Việt Nam có tất cả 136 công ty kiểm toán đang hoạt động, trong đó có 16 công ty đạt trình độ quốc tế và được quốc tế thừa nhận. Như vậy, qua đó có thể phần nào thấy được ngành kiểm toán của Việt Nam đang ở tầm nào so với thế giới.

Vậy hiện nay ngành kiểm toán Việt Nam có những thuận lợi và khó khăn gì, thưa ông?

Có thể nói thuận lợi quan trọng nhất cho ngành kiểm toán Việt Nam vào lúc này chính là có được sự quan tâm và tạo điều kiện của Đảng và Nhà nước đối với ngành kiểm toán. Đồng thời, cùng với xu thế hội nhập và phát triển, ngành kiểm toán Việt Nam cũng có được nhiều cơ hội để học hỏi và hòa nhập với kiểm toán thế giới một cách thuận lợi hơn.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, hiện nay chúng tôi cũng đã tạo ra được một hệ thống văn bản pháp luật khá đầy đủ, bao gồm Luật Kế toán, các nghị định, các chuẩn mực kế toán, kiểm toán dần phù hợp với thông lệ quốc tế.

Ngoài ra, sự tăng cường hợp tác với các tổ chức hành nghề kiểm toán thế giới, các hiệp hội… cũng như việc nắm bắt nhanh chóng tri thức, kinh nghiệm của đội ngũ nhân lực kiểm toán trẻ đã tạo nên những thuận lợi nhất định cho ngành kiểm toán Việt Nam.

Còn về khó khăn thì cũng không phải là ít. Mặc dù hệ thống các văn bản pháp luật có liên quan đến kiểm toán đã được đổi mới và ban hành rất nhiều nhưng vẫn còn một khoảng cách khá xa so với thế giới, đặc biệt là so với các nước phát triển. Tính chất hành chính vẫn còn được thể hiện nhiều trong các văn bản, quy định liên quan đến kiểm toán.

Ngoài ra cũng xuất phát từ một ngành khá non trẻ, cho nên mọi chính sách, quy định liên quan đến kiểm toán vẫn thường xuyên phải thay đổi, từ đó chưa tạo ra được sự đồng bộ, thống nhất trong tất cả các vấn đề của kiểm toán.

Hiện nay nguồn nhân lực đáp ứng cho kiểm toán, đặc biệt là nhân lực đạt trình độ quốc tế đang là vấn đề khó khăn và cũng là cấp thiết nhất đối với ngành kiểm toán Việt Nam.

Hơn nữa, tâm lý của người Việt Nam nói chung vẫn chưa coi trọng cũng như chưa nhận thức đầy đủ vai trò và tầm quan trọng của công việc kiểm toán.

Tuy nhiên, theo tôi, trong tương lai, tất cả những khó khăn đó cũng không phải là không thể vượt qua, khi mà ngành kiểm toán Việt Nam đã thực sự đi vào ổn định và đạt được một sự cân bằng nhất định.

Còn vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cho kiểm toán thì thế nào, thưa ông?

Nói chung vấn đề đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho kiểm toán của Việt Nam hiện nay vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của quốc tế. Hiện nay, tất cả các trung tâm, các trường đại học của Việt Nam có đào tạo kiểm toán vẫn chưa được quốc tế công nhận.

Hơn nữa, vì là một ngành non trẻ cho nên vấn đề đào tạo nghề kiểm toán vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Vì vậy, nguồn nhân lực kiểm toán hiện nay của chúng đang rất thiếu thể hiện ở việc những người có chứng chỉ hành nghề luôn được xã hội săn đón.

Cũng xuất phát từ đặc điểm của ngành kiểm toán với xu hướng là hành nghề tự do, mỗi kiểm toán viên một lúc có thể làm việc cho nhiều tổ chức cả trong và ngoài nước, cho nên việc đào tạo nhân lực cho kiểm toán luôn phải gắn với sự hợp tác với nước ngoài, để các bên có thể công nhận trình độ và chứng chỉ hành nghề của nhau.

Trong thời gian tới, ngoài việc hợp tác với các tổ chức hành ngề kiểm toán của thế giới, chúng tôi sẽ tăng cường hợp tác với các trường đại học nước ngoài nhằm đẩy mạnh việc đào tạo nguồn nhân lực kiểm toán có trình độ chuẩn quốc tế.

Vậy theo ông, để giải quyết những khó khăn trong đào tạo nguồn nhân lực cho kiểm toán chúng ta cần phải tập trung vào những vấn đề nào?

Thực ra để giải quyết bài toán này chúng ta phải làm rất nhiều việc. Về phía nhà nước cần phải tăng cường hoàn thiện các văn bản pháp luật. Đồng thời phải tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức nghề nghiệp trong lĩnh vực kiểm toán phát triển, chú trọng hơn nữa công tác đào tạo và phối hợp đào tạo nguồn nhân lực kiểm toán.

Hiện nay, chúng tôi đã tham gia ký kết hợp tác đào tạo với Hội Kế toán công chứng Anh (ACCA), Hội Kế toán công chứng Singapore (ICPAS), Hội Kế toán công chứng Australia (CPA) và Đại học Swinburne (Australia). Trong thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học danh tiếng khác trên thế giới về lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực kiểm toán.

Và một vấn đề cũng không kém phần quan trọng nhằm giải quyết những khó khăn về đào tạo nguồn nhân lực kiểm toán chính là việc tuyên truyền, quảng bá thông tin về ngành kiểm toán trong toàn xã hội. Đồng thời phải tăng cường các hoạt động nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp của nghề kiểm toán cũng như các nghiên cứu thiết thực phục vụ hiệu quả trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực kiểm toán.