Bộ Y tế thông tin về điểm bất thường của đợt dịch Ebola

Ngày 22/5, Bộ Y tế đã tổ chức cuộc họp trực tuyến về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola, trong bối cảnh Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra cảnh báo khẩn cấp về dịch bệnh này.

Theo TS.BS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm (bệnh truyền nhiễm nhóm A), có khả năng lây lan rất nhanh và tỷ lệ tử vong cao (có thể tới 90%). 

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết tình hình dịch bệnh Ebola tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda diễn biến phức tạp.

Tại Congo, ngày 5/5, Tổ chức Y tế Thế giới ghi nhận 4 nhân viên y tế tại tỉnh Ituri tử vong, đến ngày 15/5, xác nhận nguyên nhân tử vong là do nhiễm bệnh Rbola do chủng virus Bundibugyo. Đến ngày 16/5, đã ghi nhận 8 trường hợp xác định tại phòng xét nghiệm, 246 trường hợp nghi ngờ và 80 trường hợp tử vong nghi ngờ tại tỉnh Ituri.

Tính đến ngày 18/5, số trường hợp mắc và tử vong tiếp tục gia tăng lên 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong. Đây là đợt bùng phát dịch Ebola thứ 17 tại Congo kể từ năm 1976.

Tại Uganda, tính đến ngày 16/5, ghi nhận 2 trường hợp mắc bệnh, trong đó có người tử vong, cả hai đều đến từ Congo, chưa xác định có mối liên quan về dịch tễ rõ ràng. Các chùm ca bệnh tại 2 nước có các triệu chứng phù hợp với bệnh do chủng Bundibugyo gây ra.

Ngày 17/5, Tổ chức Y tế Thế giới công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.

Cục Phòng bệnh chỉ ra 4 đặc điểm bất thường của đợt dịch lần này. Đó là, có các chùm ca bệnh tử vong bất thường trong cộng đồng với các triệu chứng của bệnh Ebola do chủng virus Bundibugyo.

Ngoài ra, ghi nhận 4 nhân viên y tế tử vong do nghi ngờ mắc bệnh. Điều này gây quan ngại về sự lây truyền liên quan đến chăm sóc sức khỏe, những lỗ hổng trong các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn; khả năng bùng phát trong các cơ sở y tế. 

Thứ hai, chưa chắc chắn về số lượng người nhiễm bệnh thực sự, phạm vi lây lan và mối liên quan dịch tễ. Thứ ba, tỷ lệ mẫu bệnh phẩm có kết quả dương tính cao (8/13 trường hợp dương tính thu thập ở nhiều khu vực khác nhau).

Có sự gia tăng các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh và các chùm ca tử vong trên khắp tỉnh Ituri. Điều đó, cho thấy có khả năng ghi nhận số ca mắc lớn hơn số lượng đã được báo cáo và nguy cơ lây lan ở cấp địa phương và khu vực. 

Thứ tư, đã ghi nhận có sự lây lan sang các nước có chung đường biên giới.

Lãnh đạo Cục Phòng bệnh thông tin, Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá nguy cơ dịch bệnh đối với sức khỏe cộng đồng gây ra do dịch bệnh tại Congo và Uganda lần này ở mức cao ở phạm vi quốc gia bị ảnh hưởng và khu vực; ở mức thấp trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Tính đến nay, Việt Nam chưa từng ghi nhận trường hợp mắc bệnh Ebola. Nguy cơ dịch Ebola xâm nhập vào nước ta từ Congo và Uganda là thấp, tuy nhiên không loại trừ nguy cơ lây lan dịch bệnh thông qua hành khách nhập cảnh trở về từ Congo, Uganda, quốc gia khu vực có dịch bệnh vào Việt Nam.

Theo Cục Phòng bệnh, virus Ebola lây truyền sang người từ động vật hoang dã như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng không phải người và lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, nội tạng hoặc các dịch cơ thể khác của người nhiễm bệnh hoặc tiếp xúc với các bề mặt và vật dụng (như chăn ga gối đệm, quần áo) bị nhiễm bẩn bởi các dịch này.

Bệnh Ebola có 6 chủng, trong đó có 3 chủng phổ biến nhất gồm chủng virus Ebola, chủng virus Sudan và chủng virus Bundibugyo. Chủng Bundibugyo được xác định là virus gây nên đợt dịch bệnh này tại Congo và Uganda.

Từ năm 1976 đến nay, dịch bệnh được ghi nhận tại 13 quốc gia châu Phi. Các quốc gia ngoài châu Phi gồm Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Vương quốc Anh, Ý từng ghi nhận ca bệnh xâm nhập. Hầu hết là nhân viên y tế tham gia hỗ trợ chống dịch, hoặc công dân di chuyển từ vùng dịch trở về.

Hiện nay, chỉ có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh Ebola do chủng Ebola, chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu bệnh gây ra bởi các chủng khác.